0 ضرورت تدوین دانشنامه ملی: موانع و چشم‌انداز‌ها The necessity of compiling a national encyclopedia: obstacles and perspectives https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6415.html 0 < p>تدوین و انتشار دانشنامة ملی، که بتواند اساسی‌ترین وجوه فرهنگی، تمدّنی، تاریخی و هویتی کشوری را به‌طور مستند و مستدل نشان دهد، از الزامات و اولویت‌های سیاست ملّی و فرهنگی هر کشوری است. دانشنامه‌ها و همة منابع مرجع بنیادی، به‌ منزلة نشانه‌های گویایی از حیات و تکاپوی فکری، فرهنگی، علمی و زمینه‌ها و فعالیت‌های دیگر است. کسانی که دانشنامه‌ها و سایر گونه‌های منابع بنیادی، را با پرچم و سرود ملی همتراز دانسته‌اند، نه غلو کرده‌اند و نه به راه مبالغه رفته‌اند. اینکه کشور ما تاکنون نتوانسته است دانشنامه‌ای ملی تدوین و منتشر کند- آن هم در حالی که توان لازم برای این وظیفة مهم را داشته است- از جملة قصور و تقصیرهایی است که جبران هرچه زودتر آن به سود فرهنگ ملی ماست. در حال حاضر نیروی لازم با بینش، نگرش، تخصص، توان علمی- فنی و آینده‌نگری لازم برای تدوین و انتشار دانشنامه‌ای که همة ابعاد فرهنگی- تمدنی کشور ما را به نحو شایسته نشان دهد و در عین مبرا بودن، از هرگونه تعصب ملی- قومی، بر پایة موازین بین‌المللی دانشنامه‌نگاری و ضوابط مراعات‌شده در دانشنامه‌های بین‌المللی استوار باشد، موجود است؛ فقط اراده‌ای ملی لازم است که این هدف بزرگ را به تحقق برساند. 1 < p >The compilation and publication of a national encyclopedia, which can document the most basic cultural, civilizational, historical, and identity aspects of a country, is one of the requirements and priorities of the national and cultural policy of any country. Encyclopedias and all basic reference sources are indicative signs of life and intellectual, cultural, scientific, and other fields and activities. Those who have equated encyclopedias and other types of reference sources with the national flag and anthem have neither exaggerated nor overvalued. The fact that our country has not compiled and published a national encyclopedia so far-while it has had the necessary capacity for this important task-is one of the shortcomings that can be compensated as soon as possible in the interest of our national culture. At present, there exists the necessary task-force with insight, vision, expertise, scientific-technical ability, and foresight necessary to compile and publish a national encyclopedia that properly shows all of the cultural-civilizational aspects of our country, one that is at the same time free from any national and ethnic prejudice and is based on international encyclopedic standards and criteria observed in international encyclopedias; Only a national will is needed to achieve this great goal. 1 28 عبدالحسین آذرنگ Abdolhossein Azarang  نویسنده، مترجم و ویراستار، پژوهشگر حوزة کتاب و نشر، عضو شورای علمی دانشنامة ایران، عضو هیئت علمی دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی ایران abdazar@gmail.com دانشنامۀ ملی هویت ملی دانشنامه‏‌های فارسی دانشنامه‌نگاری در عصر قاجار چشم‌‏انداز دانشنامه‌‏نگاری

0 دانشنامه‌نگاری در دورة قاجار Encyclopedia compiling in the Qajar period https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6416.html 0 در این مقاله، سیر تاریخی دانشنامه‌نویسی در دورة قاجار بررسی شده است. عصر قاجار که دورة آشنایی و ارتباط مستمر ایرانیان با دنیای غرب قلمداد می‌شود، رهاوردهای مختلفی از جمله دانشنامه‌نویسی برای ایرانیان داشته که ورود صنعت و علوم مختلف از راه ترجمه، این مهم را میّسر کرده است. ناصر‌الدین‌شاه قاجار که با معارف و معاریف زمانش آشنایی داشت، پیشنهاد تألیف «نامة دانشوران ناصری» را به گروهی از دانشمندان آن دوران داد و وزیران دانای او «اعتماد‌السلطنه» و «اعتضاد السلطنه» این کار را پی‌گرفتند. «مجموعة‌ ناصری»، «کراسة المعی»، «مطرح الأنظار فی تراجم اطبّاء الأعصار و فلاسفة الأمصار» و «مرآت البلدان ناصری» دانشنامه‌هایی هستند که شکوفایی دانشنامه‌‌نویسی در عصر ناصری را روایت می‌‌کنند. دورة قاجار را می‌توان دورة تحول از شیوة دانشنامه‌نویسی قدیم به عصر جدید دانست؛ در دانشنامه‌های این دوره استفاده از منابع بیشتر و همچنین پیروی از شیوة تنظیم الفبایی دیده می‌شود. هرچند عمده دانشنامه‌های این عصر، تاریخی، جغرافیایی، مردم‌نگاری و گاه عمومی هستند، اما بی‌گمان عصر قاجاری، راه‌های جدیدی را در دانشنامه‌نویسی به روی فرهنگ ایرانی گشوده است. 1 In this article, the historical course of encyclopedia compiling in the Qajar period has been studied. The Qajar era, which is considered to be a period of familiarity and continuous communication of Iranians with the Western world, brought different gifts, including encyclopedia compiling for Iranians who had entered various fields of industries and sciences through translation. Nasser al-Din Shah Qajar, who was familiar with the teachings and the bodies of knowledge of his time, suggested the compiling of Nasserite Scientists' Encyclopedia to a group of scientists of his time and his knowledgeable ministers "Etemad al-Saltanah" and “Etezad al-Saltaneh” pursued it. The Nasserite Anthology, Kerasat Al-Ma’a, Matrah Al-Anzar fi Tarajem-e Attebba Al-A’sar wa Falasefa Al-Amsar, and Mer’at Al-Boldan-e Naseri are some of the representative works that indicate the flourishing era of encyclopedia compiling in the Nasserite time. The Qajar period can be considered as the period of change from the old encyclopedic methods to the new era; In the encyclopedias of this period, the use of more resources as well as the progress of the alphabetic arrangement method can be seen. Although most of the encyclopedias of this era are historical, geographical, anthropological, and sometimes general, the Qajar era has provided new paths in encyclopedia compiling on Iranian culture. 29 48 سیدعلی آل داود Seyyed Ali Ale-Davoud حقوق‌دان، نویسنده و پژوهشگر ایرانی، عضو هیئت علمی مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی ایران a.aledavood@yahoo.com دانشنامه‌‌نویسی دورة قاجار شیوه‌ها

0 فرآیند تدوین دایرة‌المعارف مصاحب The Mosaheb Encyclopedia compilation process https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6417.html 0 دائرة‌المعارف فارسی غلامحسین مصاحب را می‌توان سرآغاز دانشنامه‌نویسی در ایران تلقّی کرد؛ این اثر از حیث محتوا و صورت می‌تواند الگوی مناسبی برای دانشنامه‌نگاران باشد. در این نوشتار، برای پیگیری شیوه‌های پسندیدة غلامحسین مصاحب در دائرةالمعارف‌نویسی گام‌های پیموده شدة او در مراحل زیر بررسی شد: 1. دیدار با سرپرستان دائرة‌المعارف‌های جهان؛ 2. مدخل گزینی؛ 3. تدوین شیوه‌نامه؛ 4. تهیة کتابخانه برای دائرة‌المعارف؛ 5. انتخاب همکاران(نویسندگان و ویراستاران)؛ 6. سبک نگارش. در این بخش‌ها رأی و نظر خودِ مصاحب، همکاران و متخصصان مرجع‌شناسی دربارة فعالیت‌ و اثر او تحلیل و کوشیده شده شیوه‌های مطلوب او در منظر اهل نظر قرار گیرد تا دانشنامه‌نویسان و مرجع‌شناسان از آنها بهره گیرند. 1 Persian encyclopedia of Gholam Hossein Mosaheb can be considered the beginning of encyclopedia compiling in Iran; it can be a good model for encyclopedists in terms of content and form. In this article, in order to follow the eligible methods of Gholam Hossein Masaheb in the encyclopedia compiling, his steps were scrutinized as following: (1) Meeting with the supervisors of the prominent encyclopedias of the world, (2) Entry selection, (3) Codification of the method, (4) Providing a library for the encyclopedia, (5) Selection of collaborators (authors and editors), and (6) Writing style. In these sections, the opinions of Mosaheb, his colleagues, and the reference experts about his activity and work have been analyzed and an attempt has been made to examine his preferred methods in the view of scholars so that encyclopedists and reference experts can use them. 49 68 اصغر اسمعیلی Asghar Esmaeili استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران a.esmaeili@ihcs.ac.ir دائرة‌المعارف فارسی غلامحسین مصاحب شیوه‌ دانشنامه‌نگاری فرآیند‌ها

0 نقش دانشنامه‌ها در ارتقای فرهنگ عمومی: تحلیل تاریخی The Role of Encyclopedias in Promoting Public Culture: A Historical Analysis https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6418.html 0 ورود جهان غرب به عصر روشنگری، مستلزم آن بود که سطح سواد در طبقات مختلف جامعه ارتقا یابد و همه افراد جامعه در گستره‌ای فراگیر، از آگاهی بیشتری برخوردار گردند و این به معنای آموزش عمومی مستمر بود. آموزش عمومی که در عرصه فرهنگ، اصطلاحی ساخت‌یافته است، بیشتر تداعی‌کننده آموزش‌های مدرسه‌ای است، ولی این نوع آموزش‌ها همواره دوره‌ای محدود دارند و پس از ورود فرد به جامعه، به‌طور معمول دوام ندارند؛ در حالی‌که جریان روشنگری نیازمند استمرار آموزش و آگاهی‌بخشی بود. دانشنامه‌ها به‌عنوان نهادی در عرض مدرسه که بتواند این استمرار در آموزش عمومی را تأمین کند، توانستند چنین نقشی را برعهده گیرند. آنچه در عرصه غرب در جریان روشنگری عملاً اتفاق افتاد، پای گرفتن دانشنامه به‌معنای جدید آن و عملکرد جدی این امر فرهنگی به‌مثابه نهادی برای آموزش عمومی مستمر، تکمیل عملکرد مدرسه و کمک به ارتقای سطح آگاهی در طبقات مختلف جامعه است. در پژوهش حاضر، مسئله اصلی نقش دانشنامه‌ها در آموزش عمومی مستمر و عملکرد آنها در جریان روشنگری، به‌خصوص نزد ملت‌های پیشرو اروپاست و از نظر روش‌شناسی، این مطالعه از جنس تاریخ اندیشه و بهره‌جوینده از روش‌های این حوزه است. 1 The entry of the Western world into the Age of Enlightenment required that the level of literacy in the various classes of society be raised, and that all members of society at large be made more mindful; this entailed continuous public education. General education, which is a structured term in the field of culture, is more reminiscent of school education, but this type of education always has limited periods and usually does not last after the person enters society; The Enlightenment, on the other hand, required continued education and awareness. Encyclopedia, as an institution across the school that could ensure this continuity in public education, was able to play such a role. What has actually happened in the Western arena during the Enlightenment is the establishment of the encyclopedia in its new sense and the serious function of this cultural issue as an institution for continuing public education, complementing school performance, and helping to raise awareness among different sections of society. In the present study, the main issue is the role of encyclopedias in continuing public education and their performance during the Enlightenment, especially among the leading nations of Europe, and in terms of methodology, this study is a history of thought, and uses the methods of this field. 69 96 احمد پاکتچی Ahmad Pakatchi دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران a.pakatchi@ihcs.ac.ir روشنگری آموزش‌عمومی آموزش‌ مستمر تعلیم و تربیت ادب اصلاح ‌دینی

0 دانشنامه‌های کهن ایرانی- اسلامی در سده‌های سوم تا پنجم هجری Ancient Iranian-Islamic encyclopedias from the third to the fifth centuries AH https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6538.html 0 در این مقاله ابتدا به گسترش حوزه آموزش‌های دینی اسلام تا اواخر سده اول هجری اشاره شده و سپس به چگونگی گسترش معارف در حوزه‌های مختلف علوم و معارف از ادب و تاریخ و فقه و علوم عقلی و پزشکی و دیگر دانش‌ها به‌اجمال توجه شده است. در ضمن شکل‌گیری تمدن اسلامی از قرن دوم هجری و به‌خصوص دارالحکمة بغداد در اواخر قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری و تأثیر آن بر اقبال عمومی اهل فضل به تدوین و تألیف مجموعه‌های عظیم در حوزه‌های مختلف دینی و فرهنگی و علمی و ادبی و تاریخی از نوع الشعر و الشعراء «ابن‌قتیبه دینوری» (259ه‍.ش/267ق‌‍) و الطبقات الکبری «ابن‌سعد» (223ه‍.ش/230ق‌‍) و ده‌ها عنوان در طول دهه‌ها و سده‌ها موردتوجه قرار گرفته است. پس از تبیین مختصر این مقدمات، ویژگی‌های سه دانشنامه: المعارف ابن‌قتیبه دینوری، مفاتیح‌العلوم خوارزمی و دانشنامه ابن‌سینا پرداخته شده است. 1 In this article, first the expansion of the field of religious education of Islam (i.e., Islamic Theology) until the end of the first century A.H. is pointed out, and then the expansion of knowledge in various fields of science and education from literature, history, jurisprudence, rational sciences, medicine, and other sciences is briefly considered. Besides, the formation of Islamic civilization from the second century A.H. onwards, especially the House of Wisdom (Daarolhekma) in Baghdad in the late second and early third century A.H., is considered, and its effect on the general tendency of the people of knowledge to compile large collections in various religious, cultural, scientific, literary and historical fields—such as Poetry and Poets by Ibn Qutaybah Dinevari (267 A.H.), Al-Tabaqaat Al-Kubra by Ibn Sa'd (230 A.H.) and tens of other titles over decades and centuries—have been discussed. After a brief explanation of these preliminaries, the features of the three encyclopedias (1) Al-Ma'aref by Ibn al-Qutaibe al-Dinevari, (2) Mafatih al-Uloom by al-Khwarizmi, and (3) Ibn Sina’s encyclopedia are discussed. 97 126 نجفقلی حبیبی Najafqoli Habibi دانشیار فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه تهران ایران najafgholihabibi@gmail.com آموزش‌های دینی دارالحکمة بغداد المعارف مفاتیح‌العلوم دانشنامه ابن‌سینا

0 مروری بر دانشنامه‌های دارویی در ایران A review of pharmaceutical encyclopedias in Iran https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6539.html 0 قدمت داروشناسی و تصنیف و تألیف کتاب‌های خرد و کلان در این زمینه در ایران، به پیش از اسلام، مخصوصاً به جندی‌شاپور می‌رسد که تا حدود سه قرن پس از اسلام نیز همچنان فعال بود. از پیش از اسلام و مخصوصاً در عصر اسلامی تک نگاری‌های متعدد دربارۀ داروهای مفرد (عُقّار) و مرکب (اقراباذین/ قراباذین) به قلم پزشکان و داروسازان جندی‌شاپوری و شاگردان آنها نوشته شد. این میراث به زودی، به شرحی که در کتاب‌ها و مقالات مربوط به تاریخ طب آمده است، به یکی از برجسته‌ترین عرصه‌های کوشش‌های علمی پزشکان و داروشناسان نامور عصر اسلامی چون ابومنصور هروی، ابن ربن طبری، محمد‌بن زکریای رازی، ابوعلی سینا، سید اسماعیل جرجانی و بسیاری دیگر تبدیل شد و آثاری بس مهم در این فن پدید آمد که نگاهی اجمالی به آنها موضوع این نوشتار است. 1 Pharmacology and compiling large and small books in this field in Iran dates back to pre-Islamic times, especially Jundishapur, which was still active until about three centuries after Islam. Prior to Islam, and especially in the Islamic era, numerous monographs on simple and compound drugs were written by doctors and pharmacists of Jundishapuri and their students. This legacy, as described in books and articles on the history of medicine, soon became one of the most prominent areas of the scientific endeavor of famous physicians and pharmacists of the Islamic era such as Abu Mansour Heravi, Ibn Rabban Tabari, Mohammad Ibn Zakaria Razi, Abu Ali Sina, and Seyyed Ismail Jorjani. As the result, important works appeared in this branch of knowledge, which are the subject of this article. 127 144 سیدمحمدصادق سجادی Mohammad Sadegh Sajadi محقق، نویسنده، مترجم، سرویراستار فرهنگ‌نامه کودکان و نوجوانان ایران sadegh.sajjadi@gmail.com دانشنامه‌های دارو‌شناسی داروهای مفرد و مرکب اقراباذین/ اقرافاذین/ قراباذین عُقار صیدنه ابدال الادویه داروسازی و داروشناسی

0 فرهنگ‌نگاری نوین فارسی با نگاهی به پیشینة تاریخی آن Modern Persian lexicography with a look at its historical background https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6540.html 0 تاریخچة فرهنگ‌نگاری در ایران بسیار کهن است و به دوهزار سال پیش و زمان تدوین واژه‌نامه‌هایی برای زبان فارسی میانه برمی‌گردد. در این مقاله پس از نگاهی به سنت طولانی و پربار فرهنگ‌نگاری زبان فارسی، وضعیت کنونی و پیشرفت‌های نوین آن توصیف می‌شود. در سه- چهار دهة اخیر فرهنگ‌نگاری در ایران، همگام با کشورهای غربی، از فعالیتی سنتی به رشته‌ای علمی و حرفه‌ای تبدیل می‌شود. این حوزه از زبان‌شناسی کاربردی با بهره‌گیری از عوامل زیر می‌کوشد شکل و محتوای فرهنگ‌ها را بهبود بخشد: ۱- آخرین دستاوردهای نظری و کاربردی زبان‌شناسی در زمینة فرهنگ‌نگاری؛ ۲- روش‌های رایانه‌ای و فنّاوری اطلاعات؛ ۳- رویکرد پیکره‌بنیاد به فرهنگ‌نگاری. 1 The history of lexicography in Iran is very old and dates back to two thousand years ago at the time of compiling dictionaries for Middle Persian. In this article, after looking at the long and fruitful tradition of Persian lexicography, its current situation and new developments are described. In the last three or four decades, lexicography in Iran, along with Western countries, has changed from a traditional activity to a scientific and professional field. This area of applied linguistics tries to improve the form and content of dictionaries by using the following factors: (1) The latest theoretical and practical achievements of linguistics in the field of lexicography, (2) Computational and information technology methods, and (3) corpus-based approach to lexicography. 145 178 سیدمصطفی عاصی S.Mostafa Assi دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران s_m_assi@ihcs.ac.ir فرهنگ فرهنگ‌نگاری در ایران زبان فارسی زبان‌شناسی پیکره‌ای

0 نقش عجایب نگاری در سنت دانشنامه‌ تصویری ایران نمونه موردی: دانشنامه مصور عجایب المخلوقات قزوینی The role of miraculous writing in the tradition of Iranian visual encyclopedia Case study: Illustrated encyclopedia of The Qazvini’s The wonders of creatures https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6541.html 0 «عجایب‌نامه‌ها» از مهم‌ترین دانشنامه‌های تصویری در شناخت افکار، باورها و آداب هستند. روایات عجایب‌نامه‌ها تحت‌تأثیر عوامل مذهبی، قومی، وقایع‌ تاریخی، اختراعات و اکتشافات مانند ورود سیاحان، مسافرت ایرانیان به سرزمین‌های دور و نهضت ترجمه بوده‌است. آن‌چه امروز عجایب‌نویسی نامیده‌شده، متونی است که ریشه در فرهنگ شفاهی مردم داشته، به شکل دانشنامگی تدوین شده‌است. در این مقاله ضمن بررسی سنت عجایب‌نامه‌نویسی در ایران، به معرفی و مطالعه یکی از نسخ خطی مصور کتاب عجایب المخلوقات «قزوینی» که در کتابخانة ‌باواریا واقع در مونیخ آلمان نگه‌داری می‌شود، پرداخته شده‌است. نسخه‌‌های متعددی از کتاب عجایب‌المخلوقات قزوینی در کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مجموعه‌های شخصی نگهداری می‌شود. نسخه خطی که در این پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته، مربوط به 658 ه‍.ش/ 678 ‌ق و کهن‌ترین نسخه موجود از این کتاب است. روش انجام این پژوهش توصیفی- تحلیلی همراه با مطالعه کتابخانه‌ای است. با توجه به اینکه نویسنده کتاب (قزوینی) هنگام به‌تصویر درآمدن کتاب در قید حیات بوده، این موضوع در بررسی و تحلیل تصویری 467 نگاره و 44 نقشه خطی موجود در متن در نظر گرفته شده است؛ نگارگر آنچه را که در متن آمده، به تصویر کشیده و از پرداختن به هرگونه اضافاتی پرهیز کرده است. نگاره‌هایی که در متن اصلی کتاب عجایب‌المخلوقات به تصویر کشیده‌شده‌اند، کاملاً در جهت روشن‌ترشدن مفاهیم متن هستند. 1 The books of the Wonders are one of the most important pictorial encyclopedias in recognizing thoughts, beliefs and customs. The narratives of these books are influenced by religious and ethnic factors, historical events, inventions and discoveries such as the arrival of tourists, Iranians traveling to distant lands and the translation movement. What is called miracle writing today refers to texts that have their roots in the oral culture of the people and have been compiled in the form of encyclopedias. In this article, while reviewing the tradition of miracle writing in Iran, we have introduced and studied one of the illustrated manuscripts of the book The Wonders of Creation by Qazvini which is kept in the Bavaria Library in Munich, Germany. Numerous copies of this book are kept in libraries, museums and private collections. The manuscript that has been studied in this research was produced in 678 A.H. and is the oldest available copy of this book. The method of this research is descriptive-analytical along with library study. Considering the fact that the author of the book (Qazvini) was alive at the time of the book's publication, this issue has been considered in the visual analysis of 467 drawings and 44 line drawings in the text; the painter has depicted what has been described in the text and has avoided making any additions. The drawings depicted in the main text of the Wonders of Creation are completely in line with clarifying the meanings of the text. 179 200 مریم کامیار Maryam Kamyar استادیار پژوهش هنر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (نویسنده مسئول) ایران m.kamyar@ihcs.ac.ir مریم زارع‌ خلیلی Maryam Zare Khalili دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس ایران m_zarekhalili@modares.ac.ir دانشنامه تصویری عجایب‌نامه عجایب‌نویسی عجایب‌المخلوقات قزوینی

0 نگاهی کلی به دائرة‌المعارف‌های‌ عربی An overview of Arabic encyclopedias https://jencst.ihcs.ac.ir/article_6546.html 0 دائرة‌المعارف‌ها عموماً دربردارند طیف وسیعی از علوم و معارف بشری است و از لحاظ ساختار و دسته‌بندی مطالب یا بر اساس موضوع تدوین و مرتب شده‌اند و یا بر حسب حروف الفبا وبه تقلید از فرهنگ‌های لغت که ترتیب مقالات بیشتر دائرة‌المعارف‌های معروف از نوع دوم و الفیایی است. نگارنده در این مقاله با نگاهی کلی به پیشینه دائرة‌المعارف‌نویسی به زبان عربی و ریشه‌های تاریخی آن، با معرفی مهم‌ترین دائرة‌المعارف‌های عربی، ویژگی‌ها، سبک نگارش و نقاط ضعف و قوت هر کدام را مورد بررسی و پژوهش قرار داده است. در این پژوهش دائرة‌المعارف‌های بطرس بستانی، دائرة معارف القرن العشرین، دائرة‌المعارف الإسلامیة، دائرةالمعارف الإسلامیة الشیعیة، الأعلام، و أعیان الشیعة مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته است. 1 Encyclopedias generally contain a wide range of human sciences and knowledge, and are structured and categorized either by subject or alphabetically similar to dictionaries. The structure of the most well-known encyclopedic articles is of the second type. In this article, the author gives an overview of the encyclopedia compiling in Arabic and its historical background, by introducing the most important Arabic encyclopedias and examines the characteristics, writing style, and strengths and weaknesses of each these encyclopedias. In this research, the encyclopedias of Butrus al-Bustani, the Encyclopedia of the Twentieth Century, the Encyclopedia of Islam, the Encyclopedia of the Shiite Islam, Al-A'laam, and the Shiite nobilities have been studied. 201 217 عنایت‌اله فاتحی‌نژاد Inayatullah Fatehiannad عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز ایران fatehieenayat@ymail.com دائرةالمعارف‌نویسی دائرةالمعارف الإسلامیة حسن أمین بطرس بستانی فرید وجدی خیرالدین زرکلی